Cà phê vợt, hương lạ lẫm thơm ký ức.

Ở các tiệm nước của người Hoa còn có kiểu uống càphê vợt chấm giò quẩy hoặc bánh tiêu

Cái ngón nghề rót tràn ly này sao khéo quá, tràn đôi chút, để dư càphê cho khách chút đỉnh thôi thế mà thành một phong cách kề môi miệng vô cái dĩa vừa thổi vừa húp.

Không ai biết chuẩn xác cái cách pha càphê bằng vợt có từ thời điểm nào, nhưng hầu hết mọi người đều tin rằng cái vợt pha càphê nhập khẩu vào xứ ta cùng một ngày với cái thú uống càphê.

Tìm đến một quán cà phê vợt còn sót lại trên đường Tân Phước, bên hông chợ Thiếc, bước vào cái quán cũ kỹ nhưng tràn trề hương càphê này người ta mới hay rằng, chỉ có pha càphê bằng vợt, chỉ có giữ nóng càphê bằng cái siêu đất thì hương càphê vợt tự do hơn hẳn hương càphê bị nhốt trong cái phin bằng kim khí.

Ngày trước ở khắp Sài Gòn – Chợ Lớn, ai có dịp đi trong buổi tờ mờ ngang qua các tiệm nước hay quán càphê đều rộng ngực hít lấy hương khói thơm càphê. Hiện tại người ta thường nói nhiều đến chuyện văn hóa càphê, nhưng bằng cách nào mà can dự với văn hóa càphê khi không mở lại những không gian quán càphê vợt từng đập cùng nhịp sống với cả thế hệ thị dân. Nhìn những cụ bà, cụ ông và người luống tuổi người Việt lẫn người Hoa ngồi lặng im thưởng thức từng ngụm càphê vợt, người ta mới cảm nhận rõ rằng sự thay đổi không gian bán càphê, thay đổi cách thức pha càphê không có nghĩa càphê vợt bị loại khỏi nguồn hương càphê ký ức của những thị dân cần một ly càphê để tỉnh thức mỗi đầu ngày.

Nói đến càphê vợt mà không nhắc đến ngón nghề rót càphê của các tay pha chế thì có khi tội. Thật là ngon biết bao khi cầm nguyên cả cái bánh giò quẩy chấm vào ly càphê hoặc ngắt từng miếng bánh nhỏ rồi dùng muỗng vớt chung với càphê lên nhấm nháp. Có thể cách giảng giải đó là diễn dịch nhưng dù sao chỉ với món càphê vợt người ta mới có phong cách húp càphê trong dĩa.

Người Sài Gòn ngày xưa thức giấc sớm, cứ tầm 4, 5 giờ sáng là bếp ở tiệm nước hoặc bếp ở quán hẻm phố lại đỏ lửa nấu nước pha càphê. Cái vợt chứa càphê được cầm để trên miệng siêu trước khi chế nước sôi vào; vậy là dòng càphê đen nâu chảy ra từ cái vợt tỏa khói thơm nghi ngút

Hương càphê hòa quyện cùng hơi nước tỏa ra, tạo nên những góc không gian đô thị an vui êm ả cho mọi thị dân. Cái hình ảnh đưa siêu càphê lên cao rồi để cho dòng càphê chảy ra từ vòi siêu làm tràn miệng ly càphê đọng lại trong cái dĩa. Với nhiều người lớn tuổi, dân hưu trí. Trước đây, ở các quán bán càphê vợt còn có kiểu càphê bơ; càphê được chấm thêm chút ít bơ càng làm cho càphê vợt ra cái vẻ Tây hơn.

Hẳn nhiên, tùy theo giá tiền của ly càphê mà lượng càphê cũng như số lần càphê được vợt đậm hay vợt lợt. Kiểu càphê này có thể thay thế phần ăn dằn bụng sáng. Theo Trần Tiến Dũng Sài Gòn Tiếp Thị.

Có người giải thích về phong cách húp chút càphê dư trong dĩa là: càphê mới rót nóng hổi, hương càphê tràn trên mặt cái dĩa, kề mũi miệng vô là cách tận hưởng hương càphê. Hình ảnh phổ thông nhất của càphê vợt lại là cái siêu đất, loại siêu nấu thuốc bắc và cái vợt bằng vải dài như chiếc vớ của người đi giày bốt. Một ông trung niên nói: “Những năm đi Thanh niên xung phong khắp các nông trường, mỗi lần về phép là làm một ly càphê bơ, làm như cái mùi càphê bơ nó nhắc mình kiểu gì thì mình cũng là người thị thành, dân Sài Gòn”.

Người bán càphê dùng nước sôi để trụng sạch vợt rồi cho loại càphê xay nhuyễn vô.