Nông nghiệp là khu vực chủ đạo trong nền kinh tế, chiếm 25% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), sử dụng 75% lực lượng cần lao. Ra đời sau một chặng đường dài đương đầu gian truân, nước CHDC Ti-mo Lét-xtê đến nay vẫn còn đối mặt nhiều khó khăn, thử thách.
Năm 2012, đạt 34,4 triệu USD, năm 2011 đạt hơn 13 triệu USD, năm 2010 đạt 53 triệu USD, năm 2009 đạt 99 triệu USD với mặt hàng đẵn là gạo và thủy sản Việt Nam xuất sang Ti-mo Lét-xtê.
Chính phủ Ti-mo Lét-xtê đang tụ hợp mục tiêu giữ vững an ninh và đẩy nhanh phát triển kinh tế. Gút-xmao thành công tốt đẹp, tạo động lực đưa quan hệ hữu hảo và cộng tác nhiều mặt Việt Nam - Ti-mo Lét-xtê phát triển lên một bước mới, vì ích của hai dân tộc, góp phần vào nạm chung của các dân tộc xây dựng Đông-Nam Á thành một khu vực hòa bình, ổn định, phát triển đồng đều, tiến bộ và phồn vinh.
Ti-mo Lét-xtê mong muốn tăng cường quan hệ với Việt Nam, nhất là về kinh tế-thương nghiệp. # Hai nước. Ti-mo Lét-xtê theo đuổi chính sách quan hệ láng giềng thân thiện, nhất là với Ô-xtrây-li-a, In-đô-nê-xi-a, Bồ Đào Nha và các nước ASEAN, tôn trọng quan hệ với các nước lớn.
Trong thời kì qua, Ti-mo Lét-xtê đã đạt được những bước phát triển đáng kể. Ti-mo Lét-xtê gồm phần đông-bắc và một vùng nhỏ phía tây của đảo Ti-mo (đảo Ti-mo nằm ở phía nam quần đảo In-đô-nê-xi-a) cùng hai đảo nhỏ phụ cận là A-tau-rô và Gia-cô. Kể từ khi Việt Nam và Ti-mo Lét-xtê thiết lập quan hệ ngoại giao tháng 7-2002, quan hệ hữu hảo và cộng tác giữa hai nước đã có những bước tiến đáng kể.
Về đối ngoại, Ti-mo Lét-xtê đấu trung tâm phát triển quan hệ với các nước lớn và láng giềng khu vực, song song đang tích cực vận động để sớm gia nhập ASEAN. X. Chúng ta bộc bạch mừng trước tình hình chính trị và an ninh của Ti-mo Lét-xtê dần đi vào ổn định. Hai bên đàm đạo nhiều đoàn cấp cao và các bộ, ngành nhằm thúc đẩy quan hệ hữu hảo và giao lưu kinh tế.
Hai nước còn nhiều tiềm năng cộng tác trong các lĩnh vực nông nghiệp, dầu khí, thủy sản, xây dựng cơ sở hạ tầng; trao đổi hàng nông phẩm, dệt may, hàng tiêu dùng, máy móc công nghiệp, thiết bị điện. Ti-mo Lét-xtê hiện là quan sát viên của ASEAN, thành viên Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) và đã nhập Hiệp ước thân thiện và cộng tác Đông-Nam Á (TAC). 000 km2, với 1,1 triệu dân gồm hơn mười dân tộc có văn hóa và tiếng nói riêng, 97% số dân theo đạo gia tô.
Chúc chuyến thăm của Thủ tướng R. Cùng nằm trong khu vực Đông-Nam Á, Việt Nam và Ti-mo Lét-xtê có sự đồng cảm, hiểu biết lẫn nhau, san sớt mối quan hoài chung về các vấn đề khu vực và quốc tế. Sáu tháng đầu năm nay, kim ngạch thương nghiệp hai chiều đạt gần 20 triệu USD.
Cộng tác thương nghiệp giữa hai nước bắt đầu khởi sắc. Mức tăng trưởng GDP năm 2012 đạt 10% (tương đương năm 2011), thu nhập bình quân đầu người hơn 700 USD/năm và đang phấn đấu trở thành nước có ngưỡng thu nhập trung bình vào năm 2015.
Chúng ta tin tưởng quần chúng Ti-mo Lét-xtê chuyên cần, sáng tạo sẽ phá hoang tốt tiềm năng sẵn có như dầu mỏ và khí đốt, xây dựng một nền kinh tế vững mạnh, đưa sơn hà thoát khỏi nghèo nàn, vươn lên sánh vai cùng các dân tộc khác ở châu Á.
Ti-mo Lét-xtê có diện tích hơn 15. Dân chúng. Phía đông và bắc của Ti-mo Lét-xtê gần với các đảo thuộc In-đô-nê-xi-a, phía nam gần với Ô-xtrây-li-a và được ngăn cách bởi biển Ti-mo. Ti-mo Lét-xtê đã thiết lập quan hệ ngoại giao với khoảng 90 nước, là thành viên của LHQ, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) cũng như nhiều cơ chế và tổ chức quốc tế khác.
Việt Nam ủng hộ hoài vọng của Ti-mo Lét-xtê sớm gia nhập ASEAN. Thành quả của sự hợp tác Việt Nam - Ti-mo Lét-xtê đáp ứng nguyện vọng và ích của quần chúng. Tuy nhiên, do nguồn lực còn hạn chế, thành thử Ti-mo Lét-xtê vẫn chính yếu nhập cảng gạo từ các nước và nguồn ngân sách dựa vào Quỹ dầu mỏ (lên tới 9,3 tỷ USD vào cuối năm 2011).
Phía tây của đảo Ti-mo là bờ cõi của In-đô-nê-xi-a.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét