Biểu diễn đờn ca tài tử
Qua các buổi tập, em được các anh chị đi trước chỉ dẫn từ cách đi, dáng đứng, phong độ tay, ánh mắt để sao thật tự nhiên khi biểu diễn. Ngọc Hoa trình diễn. Có dịp dạo qua các quán ca cổ Miền Tây, Phú Cường, Minh Chiến, Công Trang vào mỗi buổi tối, chúng tôi lạc vào bầu không khí văn nghệ đặc trưng. Sở cũng có kế hoạch mở lớp chỉ dẫn cho lãnh đạo các ban, ngành của tỉnh hát những điệu thức vọng cổ chuẩn mực và giảng dạy vọng cổ trong dài ở Bạc Liêu.
Hiện, Sở VH, TT và DL Bạc Liêu đang phối hợp các ban, ngành chức năng của tỉnh triển khai công tác chuẩn bị cho liên hoan. Ý thức được vai trò quan yếu của công tác giữ gìn và phát triển nghệ thuật đờn ca tài tử, từ nhiều năm qua, lãnh đạo tỉnh Bạc Liêu thường xuyên tổ chức các hoạt động trình diễn, giao lưu đờn ca tài tử giữa các đơn vị, địa phương trong tỉnh cũng như với các tỉnh bạn.
Mưa trắng trời, trắng đất. Thấy em thích hát, vào mỗi dịp hè, ba em thường đưa em đi học nhịp, học hát tại các nghệ nhân trong xóm. Những khúc nhạc khẩn thiết đã đi sâu vào đời sống văn hóa, sinh hoạt của người dân nơi đây.
V biểu diễn. Trên quê hương của Dạ cổ hoài lang Lần đầu chúng tôi đặt chân tới Bạc Liêu vào một ngày mưa gió. Chân tình cờ và may mắn, ngay ngày trước hết ở Bạc Liêu, chúng tôi đã được nghe khúc Dạ cổ hoài lang.
Tình nghĩa tào khang giữa Cao Văn Lầu với người vợ hiền thảo được ông gửi vào khúc hát để đời. Những bài ca vọng cổ, những tích truyện chuyển thể cải lương cất lên rộn rã lôi cuốn đông đảo dân chúng đến thưởng thức. Em vừa đóng vai Bích Chi trong vở cải lương Huyền Trân công chúa. Các cuộc thi trình diễn đờn ca a ma tơ của tỉnh tổ chức hằng năm được truyền hình trực tiếp trở thành kênh thông báo quan trọng giới thiệu với công chúng những bộ mặt mới, những tay đờn giỏi đóng góp vào phong trào rộng khắp.
Vào ra luống trông tin chàng. Những tình ái tha thiết với nghệ thuật đờn ca tài tử cứ như thế có điều kiện lan truyền. Theo kế hoạch, tỉnh sẽ tổ chức một đoàn nghệ sĩ trình diễn đờn ca tài tử tại Pháp vào cuối năm giới thiệu với công chúng Việt Nam và quốc tế những giá trị độc đáo của môn nghệ thuật này.
Lần thứ hai chúng tôi được nghe khúc Dạ cổ hoài lang sâu lắng trên đất Bạc Liêu cũng từ một thành viên của Đoàn cải lương Cao Văn Lầu. Anh Văn Công Diệp, Trưởng phòng Nghiệp vụ văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH, TT và DL) Bạc Liêu báo tin vui tỉnh đã được Chính phủ đồng ý cho tổ chức Festival đờn ca a ma tơ Việt Nam lần thứ nhất vào năm 2014.
Những bài vọng cổ ngân vang, những tràng vỗ tay tán dương các bài ca hay, giọng ca đẹp giúp không khí hội nghị càng thêm vui vẻ. Ôi gan vàng thêm đau. "Nỗi lo của những người làm công tác văn hóa của tỉnh Hiện nay, là phần đông các nghệ nhân, nhất là nghệ nhân đờn, tuổi đã cao. Gặp lại Ngọc Hoa khi cô đang chuẩn bị đi trình diễn đám cưới. Buổi tổng kết có chương trình văn nghệ đặc sắc do các nghệ sĩ của Đoàn cải lương Cao Văn Lầu và một số nghệ sĩ thành danh như: Quế Trân, Thanh Thúy, Trọng Hữu, v.
Trong tâm cảnh vấn vương bài hát Về Bạc Liêu của nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển, "Lòng đây thiết tha trông đợi xin đó đừng phụ nghĩa tào khang. Bạn đồng nghiệp ở đây giới thiệu mà như tự đáp cho thắc mắc của anh: "Ở đây ít khi mưa to và dai như bữa nay. Bài Dạ cổ hoài lang do nghệ sĩ Cao Văn Lầu sáng tác năm 1919 đã qua hành trình xuyên thời gian gần một thế kỷ.
Tuổi ấu thơ lênh đênh chìm nổi của cậu bé Cao Văn Lầu gắn liền với những câu hò, điệu lý phương nam xao xuyến. Trong cơn mưa tưởng chừng không dứt, giọng ca Thúy An, diễn viên Đoàn cải lương Cao Văn Lầu cất lên da diết: "Từ là từ phu tướng, báu kiếm sắc phán lên đàng.
Từ cụ già đến em nhỏ, ai cũng say mê được nghe và hát vọng cổ.
Đã tới Bạc Liêu, các anh dành thời gian thưởng thức đờn ca a ma tơ sẽ hiểu thêm đất và người nơi đây". Cô kể: "Từ nhỏ, em thường nghe các bài vọng cổ yêu thích trên đài phát thanh rồi hát theo. Các đám tiệc, giỗ, cưới đều có đờn ca a ma tơ". Anh thông tỏ 20 bản tổ, các điệu thức Bắc, Hạ, Nam, Oán và Vọng cổ.
Những cuộc giao lưu văn hóa ấy để lại ấn tượng sâu sắc với những người mê say vọng cổ. Em luống trông tin chàng. Ngoài thời kì phục vụ các buổi diễn, đám tiệc, nghệ nhân Quốc Dũng còn dành thời kì truyền nghề cho ba học sinh là Hoàng Đệ ở Châu Đốc, Thanh Dũng ở An Giang và Hoàng Có ở Bạc Liêu.
Nhu cầu được nghe, được hát, được giao lưu với các nghệ sĩ đờn ca a ma tơ đất Bạc Liêu là động lực thôi thúc những người dân nơi đây hay khách đường xa lặn lội đến thưởng thức. Đi trình diễn ở nhiều tỉnh, thành thị trong cả nước, em rèn tốt hơn kỹ năng, thần thái lúc ca và khả năng kìm nén cảm xúc".
V đều để lại dấu ấn trong sự nghiệp với bài Dạ cổ hoài lang
Chợt hiểu rằng, khi đã ham mê câu vọng cổ, thì sẽ còn nhiều lần trở về vùng đất phương nam.
Với cây đàn ghi-ta và đàn sến, anh đã tham dự hàng nghìn buổi biểu diễn ở địa phương cũng như đi lưu diễn ở nhiều tỉnh, thành thị trong cả nước và nước ngoài.
Trải nghiệm những ngày ở Bạc Liêu, tôi càng thấm thía điều san sẻ ấy. Năm canh tơ tưởng. Rồi em bắt đầu tham dự các cuộc thi đờn ca tài tử dành cho thiếu nhi tổ chức ở thị trấn, huyện và đều đoạt giải cao.
Nếu không có biện pháp trao truyền cho thế hệ trẻ, nguy cơ mai một nghệ thuật đờn ca tài tử sẽ xảy ra" - anh Thanh chia sẻ. Tâm sự người thương vọng cổ Các nghệ sĩ đờn ca a ma tơ đất Bạc Liêu với niềm ham mê luôn suy tư, trằn trọc với nghề. Trong cổ nhạc Việt Nam chưa có bài nào, bản nào được như bài Dạ cổ hoài lang biến thành vọng cổ.
Sở VH, TT và DL Bạc Liêu vừa ra mắt cuốn sách giới thiệu 562 nghệ nhân đờn và nghệ nhân ca sinh hoạt tại gần 100 CLB đờn ca a ma tơ chuyên nghiệp và nghiệp dư của tỉnh. Đã nhiều lần nghe điệu Dạ cổ hoài lang trên đài phát thanh, truyền hình, hay qua băng, đĩa, lần đầu trực tiếp thưởng thức trên đất Bạc Liêu, sao mà tha thiết, si đến thế.
Thật bất thần là trong khi ở nhiều địa phương, công tác vận động an sinh xã hội và xây dựng nông thôn mới là một chủ đề tương đối khó tuyên truyền, tuy nhiên, với Bạc Liêu, không khí hội nghị lại diễn ra rất rộn rã với phần văn nghệ.
Mưa ngập đường phố. Quốc Dũng học đờn ca a ma tơ từ năm 15 tuổi do cha và nghệ nhân Sáu De ở An Giang truyền dạy. Nó đã trở nên máu thịt, niềm kiêu hãnh của người dân đất phương nam. Để rồi bài Dạ cổ hoài lang với 20 câu, mỗi câu hai nhịp ấy được các nghệ sĩ sau này chuyển lên bốn nhịp, tám nhịp, 16 nhịp, 32 nhịp rồi 64 nhịp, trở thành một trong những bản nhạc gốc của nhạc vọng cổ và đóng góp vào sự phát triển của nghệ thuật cải lương nhãi sau này.
Đây sẽ là dịp quý giá để công chúng yêu đờn ca tài tử có dịp trực tiếp chứng kiến, giao lưu với các nghệ nhân ca, nghệ nhân đờn của các tỉnh trên cả nước. Những buổi gặp gỡ với con người phương nam trên vùng đất Bạc Liêu mặn mòi càng giúp chúng tôi hiểu thêm giá trị của khúc Dạ cổ hoài lang. Mở màn cuộc gặp, Ngọc Hoa biểu hiện bài vọng cổ bằng giọng ca truyền cảm, ngọt, mang đến nhạc điệu mượt mà với tà áo dài tha thướt.
Nghệ sĩ trẻ quê ở huyện Thạnh Trị, Sóc Trăng này mới 19 tuổi đã có ba năm tuổi nghề. HUY THẮNG. Dạo quanh TP Bạc Liêu xinh đẹp, nơi có nhà của công tử Bạc Liêu chơi ngông vang bóng một thời nay trở nên bảo tồn, những điểm hấp dẫn những người yêu câu vọng cổ chính là các điểm hát đờn ca tài tử.
Có thể nói, Dạ cổ hoài lang đã trở nên "bài đinh" của vọng cổ. Giáo sư Trần Văn Khê đã có nhận xét xác thực vai trò của bài Dạ cổ hoài lang trong kho tàng âm nhạc dân tộc: Bài Dạ cổ hoài lang gợi lên được cái buồn bí ẩn trong thâm tâm con người Việt Nam. Ở nhiều ấp, khóm, phường, xã ở Bạc Liêu, đi tới đâu chúng ta cũng có thể được thưởng thức những màn biểu diễn đờn ca a ma tơ ấn tượng.
Hòa tấu đờn ca a ma tơ. Khách đến nghe nhắm nháp ly cà-phê, tách trà rồi ngồi thưởng thức các làn điệu quê hương. Hoài lang tiếng ca đang gọi ta quay về Bạc Liêu mến yêu". Phó Giám đốc túc trực Sở VH, TT và DL Bạc Liêu Nguyễn Văn Thanh, người trực tiếp tham dự xây dựng các công trình, hồ sơ đang đệ trình UNESCO xét duyệt là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào cuối năm nay cho biết: Tỉnh Bạc Liêu đang hăng hái triển khai nhiều hoạt động giới thiệu, truyền bá giá trị của đờn ca tài tử.
". Lớn lên, thời kì tầm sư học đạo với thầy Hai Khị, một bậc thầy về đờn ca tài tử ở Bạc Liêu là cơ sở quan trọng giúp ông nắm vững nhạc lý và dùng thành thục các nhạc cụ đàn kìm, đàn tranh.
Sở xây dựng phương án đầu tư trang thiết bị, nhạc cụ cho các CLB, mở lớp đào tạo hát các điệu thức bài bản, chuẩn xác. Những cái tên sáng giá của nghệ thuật cải lương Nam Bộ như Út Trà Ôn, Út Bạch Lan, Lệ Thủy, Thanh Sang, v. Với người dân nơi đây, đờn ca a ma tơ là món ăn ý thức chẳng thể thiếu. Rất nhiều nghệ sĩ đã thành danh cũng từ bài này. Các nghệ nhân ca và nghệ nhân đờn của Bạc Liêu thuộc rất nhiều nhạc điệu, lời ca.
Cứ như thế, buổi giao lưu diễn ra trong không khí thân tình và yên ấm tưởng chừng không dứt. Mạch sống dai sức Hôm chúng tôi đến Bạc Liêu đúng vào ngày huyện Phước Long tổ chức hội nghị tổng kết mỏng kết quả vận động Quỹ An sinh tầng lớp - Xây dựng nông thôn mới. Với nghệ nhân đàn Quốc Dũng, thành viên CLB đờn ca tài tử nhà hàng khách sạn công tử Bạc Liêu, nghệ thuật cải lương gắn bó với anh từ trong máu thịt.
Cha anh là nghệ nhân Nguyễn Ngọc Đức, có 30 năm hoạt động đờn ca tài tử ở Đoàn cải lương Ngọc Ẩn - Sài Gòn. Nhưng chính những năm tháng cách xa người vợ hiền thảo Trần Thị Tấn do tình cảnh gia đình ngang trái trở nên nỗi đau day dứt để ngón đờn điêu luyện của người nghệ sĩ nghèo thăng hoa viết nên những dòng da diết của bài Dạ cổ hoài lang.
Từ một sáng tác cá nhân chủ nghĩa đã biến thành một sáng tác tập thể, có từ đầu thế kỷ 20, lớn lên, sống mạnh, biến hóa thiên hình vạn trạng, mà sẽ còn sống mãi trong lòng người Việt trong và ngoài nước. Tham gia Đoàn cải lương Cao Văn Lầu năm 2012, em được thầy đoàn trưởng, NSƯT Minh Chiến hướng dẫn cách nhấn nhá ca từ, lấy hơi, luyến láy nhịp. Tối ấy, trong buổi giao lưu với các đồng nghiệp ở Bạc Liêu, chúng tôi nghe Ngọc Hoa, nữ nghệ sĩ trẻ "dốc lòng" với những bài vọng cổ sâu lắng.
Vốn có khiếu từ nhỏ, Quốc Dũng nhanh chóng nắm bắt kỹ thuật đờn và thuộc nhiều điệu.
Ưng chuẩn liên hoan, phong trào đờn ca tài tử sẽ được tiếp thêm "luồng sinh khí" mới.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét