Chó cún xinh: Werner Bischof - người ghi lại cuộc sống sau Thế chiến thứ hai

Werner Bischof sinh tại Thụy Sỹ. Ông học nhiếp ảnh cùng với Hans Finsler (1891-1972, nhiếp ảnh gia và cha người Đức) tại trường Nghệ thuật và Thủ công ở Zurich. Năm 1930, Bischof bắt đầu làm một nhiếp ảnh gia độc lập tại nhiều tạp chí, đáng chú ý nhất là làm chụp ảnh tự do cho Du Magazine - tùng san văn hóa, nghệ thuật của Thụy Sỹ vào năm 1942. Đến năm 1943, ảnh của ông được đăng lần trước tiên trên tập san này. Tiếng tăm Bischof được thế giới biết đến vào năm 1945, khi ông địa bố tư liệu về sự tàn phá của cuộc chiến tranh thế giới lần thứ hai. Sau thành công đó, Bischof được đánh giá là nhiếp ảnh gia báo chí xuất sắc trợ thời kỳ đó.

Khi làm việc choSwiss Relief- một tổ chức hoạt động nhằm cống hiến cho sự tái thiết lập tầng lớp sau chiến tranh, Bischof bắt đầu hành trình đi đến những quốc gia, bắt đầu là Ý và Hi-lạp. Với khao khát được khám phá những vẻ đẹp tự nhiên và con người trên khắp thế giới, ông dần dà tìm đến nhiều vùng đất mới. Bischof đã đi khắp từ Pháp đến Ru-ma-ni, từ Na-uy đến Hi-lạp trong khoảng thời kì 1945-1949. Sau những chuyến đi đến Đông Âu, Phần Lan, Thụy Điển và Đan Mạch, ông cộng tác cho các tờ báo và tùng san tăm tiếng gồm cóPicture Post, The Observer, IllustratedvàEpoca. Đến năm 1951, ông chuyển đến Ấn Độ và làm việc cho tạp chíLife, sau đó là Nhật Bản và Hàn Quốc. Bischof cũng từng làm phóng viên ảnh về chiến tranh Việt Nam khi ông hợp tác với tập sanParis Match.

Mùa thu năm 1953, Bischof đến Mỹ và thực hành một series ảnh màu. Năm sau, khi ông đi qua Mexico, Panama rồi chung cục đến Peru dự hành trình xuyên qua dãy Andes đến rừng rậm Amazon, bi kịch đã xảy ra. Chiếc xe rơi khỏi vách đá trên núi lấy đi tính mệnh của bít tất những người trên xe, trong đó có Bischof. Đó là ngày 16/05/1954, chỉ 9 ngày trước khi Robbert Capa bỏ mạng tại một nơi xa xôi ở Đông Dương. Năm 1966, Quỹ tưởng niệm ba nhiếp ảnh gia lỗi lạc gồm có Werner Bischof, Robbert Capa và David Seymour (1911-1956) được thành lập, về sau trở nên một quỹ quốc tế về nhiếp ảnh và rốt cục trở nên trọng tâm Nhiếp ảnh Quốc tế đặt tại New York vào năm 1974.

Werner Bischof từng là họa sĩ trước khi chuyển sang lĩnh vực nhiếp ảnh. Với hiểu biết về đồ họa, bố cục và cách sử dụng ánh sáng sẵn có trong hội họa, cùng với sự xúc động mạnh khi chứng kiến những tội ác của chiến tranh, Wener Bischof bắt đầu đạt được thành công trước tiên với những ảnh tư liệu về hậu quả mà Thế chiến II để lại trên khắp châu Âu. Trong sự nghiệp nhiếp ảnh ngắn ngủi của mình, Bischof đã để lại những bức chân dung giàu cảm xúc những cuộc chiến đấu, vật lộn với cuộc sống không chỉ ở riêng sơn hà ông mà còn là những mảnh đời trên khắp thế giới.

Do chịu ảnh hưởng nhiều từ những nghệ sĩ nhiếp ảnh trường phái Hiện thực như Man Ray và Laszlo Moholy-Nagy trong thời kỳ bắt đầu công việc chụp ảnh, Bischof luôn vạch ra chi tiết những việc phải làm và cẩn thận ghi lại nhật ký. Tỉ mỉ quan sát ánh sáng, những tạo hình của thiên nhiên, những chân dung trần truồng, những hình ảnh tĩnh vật,... Từ đó ông định hình nên cái nhìn và xúc cảm cho mỗi khung hình.

Không đồng tình với sự nông cạn và tính chất gây giật gân của công việc làm báo, Bischof đã luôn dành ham mê cho việc quãng thứ tự và sự thái bình bên trong những nét văn hóa truyền thống, mặc dù đôi khi việc ấy không làm hài lòng những người biên tập. Thế nhưng nhìn lại thế cục nhiếp ảnh ngắn ngủi của ông với số lượng không nhỏ những tùng san mà ông từng hiệp tác, có thể nhận thấy công việc của ông đã được ghi nhận và đánh giá cao."Công việc này có ý nghĩa rất lớn với tôi, bởi tôi phải dành cả cuộc sống của mình để thực hiện nó. Và mỗi một ngày tới mang theo những ý nghĩa hoàn toàn mới, những vấn đề mới khiến mình trở thành linh động hơn".Bischof trở nên thành viên của Magnum Photos vào năm 1949, và là thành viên trước hết nếu không kể đến những người sáng lập.

Sau thành công trước tiên về Thế chiến II, những bức ảnh ở Nhật Bản được coi là tác phẩm xuất sắc nhất của Bischof. Ông say mê nền văn hóa Á châu vừa cổ kính vừa hiện đại này. Ông đã hết lời truyền tụng vẻ đẹp của Kyoto trong nhật ký ghi chép của mình:"Kyoto - thành thị Nhật Bản thượng cổ độc nhất chưa bị phá hủy. Những gì tôi chứng kiến trong những ngày rốt cục có nhẽ đủ để viết một cuốn sách, từ vẻ huyền hoặc của ngôi đền Silver pavilion, đến hình ảnh của hồ nước mọc đầy rêu, con thác rêu phong, khu vườn hoang dã nơi có bức tượng Phật bằng đá và một chậu đá để rửa tay... Có đến hàng nghìn kỳ quan nơi đây".

Werner Bichof hoạt động nhiếp ảnh vào thời đoạn hậu quả của chiến tranh còn nặng nề nhất, vì thế mà chân dung con người và chân dung cuộc sống mà ông ghi lại đa số mang vẻ dâu bể, thảm kịch và ám ảnh người xem.

Một nạn nhân của vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima, 1951