Vì sao trẻ nít không được tiêm vaccine tốt nhất?

Trẻ em Việt Nam mới chỉ được tiêm phòng các bệnh căn bản. Ảnh: Trần Lâm Tuy nhiên, tại hội thảo “dùng vaccine chất lượng, an toàn và hiệu quả”, do liên hợp các Hội khoa học kỹ thuật - TP.Hà Nội và Trung tâm Nghiên cứu và tư vấn về sức khỏe cộng đồng tổ chức sáng 24.7 đã có nhiều chuyên gia lên tiếng về vấn đề này. Đang sử dụng vaccine đã bị khuyến cáo không nên dùng PGS-TS Đỗ Sĩ Hiển - Giám đốc trọng điểm Nghiên cứu và tham vấn về sức khỏe cộng đồng - cho biết, hiện đã có 26 bệnh có vaccine phòng bệnh nhưng trẻ nít nước ta mới chỉ được sử dụng 9 vaccine phòng bệnh (bạch hầu, ho gà, uốn ván, sởi, liệt, lao, viêm gan B, viêm não Nhật Bản, viêm đường hô hấp (Hib)). Nhiều vaccine phòng các bệnh lây nhiễm phổ thông và hiểm nguy như: Viêm ruột, dạ dày cấp do Rotavirus, phế cầu, thủy đậu, Rubella, quai bị, cúm mùa, ung thư cổ tử cung... Con trẻ VN chưa được dùng. Có một thực tế rất rõ ràng là một số vaccine đang sử dụng cho trẻ thơ thuộc thế hệ cũ như vaccine ho gà toàn tế bào, vaccine viêm não Nhật Bản sản xuất từ não chuột... Đã được WHO khuyến cáo không sử dụng. Chính do vậy đã làm gia tăng các trường hợp bị phản ứng nặng, đặc biệt là tử vong sau khi tiêm. Vì sao vaccine Qiunvaxem do Hàn Quốc sinh sản được tài trợ miễn phí cho VN nhưng lại không được dùng cho trẻ em Hàn Quốc? Vì trong thành phần vaccine Qiunvaxem có thành phần toàn tế bào có tới 3.000 kháng nguyên dễ gây các phản ứng phụ cho trẻ, trong khi vaccine ho gà vô bào thế hệ mới tỉ lệ trẻ bị các phản ứng sốt, đau... Rất thấp. Khi hàng loạt các tai biến xảy ra, ngành y tế lấy lý do khả năng tài chính còn hạn chế nên phải sử dụng vaccine thế hệ cũ là thiệt thòi lớn cho con nít. Vaccine viêm não Nhật Bản, vaccine thua uống... Do Việt Nam sản xuất cũng trong tình trạng tương tự là những vaccine đời cũ, tỉ lệ các phản ứng sau tiêm chủng cao. Theo khuyến cáo mới đây của WHO, sau nhiều năm dùng vaccine, một số bệnh có vaccine bảo vệ đang có chiều hướng gia tăng hoặc thay đổi nhóm tuổi, tạo điều kiện cho dịch bệnh bùng phát. Rất nhiều nước cảnh báo ho gà, sởi, bạch hầu... Có nguy cơ quay trở lại. Bởi vậy việc tiêm nhắc lại vaccine là rất cấp thiết, song điều này phụ thuộc vào loại vaccine, nếu vẫn là vaccine đời cũ thì sẽ ảnh hưởng lớn đến hiệu quả phòng bệnh, miễn nhiễm của cộng đồng. Sinh sản thành công vaccine nhưng chưa được thử nghiệm GS Phạm Gia Khánh - Phó chủ toạ Hội Nhi khoa Việt Nam - đặt câu hỏi: Vì sao Nhà nước đầu tư không biết bao nhiêu tiền để xây nhà, xây khách sạn... Thế mà vì sao con nít chúng ta lại không được sử dụng vaccine tốt nhất? GS Nguyễn Văn Mẫn - chuyên gia hàng đầu về sinh sản vaccine ở VN - giãi bày bức xúc: Chúng ta đã sinh sản tự đắc được nhiều loại vaccine với chất lượng tốt, giá thành rẻ phục vụ cho chương trình tiêm chủng mở rộng. Vaccine tê liệt uống sản xuất từ thận khỉ do các nhà khoa học VN nghiên cứu thành công và đã đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng miễn phí cho trẻ từ năm 1985 và nhờ đó năm 2000 VN đã thanh toán được bệnh lại liệt. Nhưng hơn 10 năm nay vẫn dùng loại vaccine liệt uống này trong khi việc nghiên cứu sinh sản vaccine liệt tiêm đời mới đã thành công vẫn đang mòn mỏi chờ các thủ tục hành chính để được phép thể nghiệm lâm sàng. Vaccine viêm não Nhật Bản cũng vậy, các nhà khoa học đã nghiên cứu thành công vaccine viêm não Nhật Bản đời mới từ tế bào vero nhưng cũng chưa được tiến hành thí nghiệm vì vướng thủ tục. Đây là điều khôn cùng vô lý. Đầu tư cho tiêm chủng trẻ em ở VN năm 1994 là 12,5 tỉ đồng, đến 2013 đã tăng lên 240 tỉ đồng nhưng mới chỉ đáp ứng 50% nhu cầu và ngân sách Nhà nước để mua vaccine chỉ đạt khoảng 30%. Theo đánh giá của WHO và UNICEF, sự đầu tư của VN cho tiêm chủng ở mức quá thấp, chưa cân xứng với nhu cầu và hiệu quả mà vaccine mang lại. Chủ trương tự sản xuất vaccine được đề cao nhưng lại không được đầu tư thích đáng... Có lẽ, các ý kiến xác đáng mà các chuyên gia y tế đưa ra tại hội thảo này đã phần nào làm rõ hơn về những duyên do gây ra các trường hợp trẻ thơ bị tử vong, bị các phản ứng nặng sau khi tiêm vaccine đang làm “nóng” dư luận trong những ngày gần đây. Có nên tiêm vaccine viêm gan B cho trẻ mới sinh trong 24 giờ? GS-TS Nguyễn Đình Bảng - nguyên Viện trưởng Viện Kiểm định vaccine và sinh phẩm y tế quốc gia:Virus viêm gan lây qua ba con đường chính gồm: Đường tiêm truyền máu, hoạt động dục tình và từ người mẹ truyền cho con. Đối với trẻ con mới sinh, chỉ còn khả năng truyền nhiễm từ người mẹ sang con. Nếu chúng ta kiểm soát tốt người mẹ không bị viêm gan, thì con không bị sao. Thành ra để hạn chế cho trẻ các nguy cơ do tiêm chủng, tôi nghĩ rằng không nên tiêm sớm quá cho trẻ. Vì bệnh này không lây cho trẻ trong trường hợp với những người mẹ không có bệnh viêm gan. Tiêm vaccine viêm gan B cho trẻ mới sinh ngay trong 24 giờ đầu, về ý kiến cá nhân chủ nghĩa, tôi thấy chưa thuyết phục về mặt khoa học. GS Phạm Gia Khánh - Phó chủ toạ Hội Nhi khoa Việt Nam:Nói nên tiêm hay không nên tiêm vaccine viêm gan B cho trẻ mới sinh ngay trong 24 giờ đầu phải cần có bằng chứng khoa học. Nghiên cứu đó phải chỉ ra trẻ tiêm trước hoặc sau 24 giờ đó có gì khác biệt. Nếu tiêm sau mà không có gì khác nhau thì nên tiêm cho trẻ vào thời khắc sau 24 giờ để tránh cho trẻ nhiều nguy cơ khi tiêm. Tôi xin nhấn mạnh là trẻ mỏ khi sinh ra đều khỏe mạnh, đều có thể tiêm phòng các vaccine ngay sau khi sinh theo khuyến cao. Tuy nhiên, trước khi tiêm cần khám sức khỏe cho trẻ, nếu trẻ có bệnh, yếu hoặc có bất cứ dấu hiệu dị kì nào thì không nên tiêm vaccine.N.P